project

Nixnie
Ted Polet
1 – het idee

Aanvankelijk stond dit project bekend als de ‘demonstratiebaan’: een idee van een jaar of vijf geleden om een demonstratiebaantje voor de Dutch Group te bouwen om te laten zien hoe veel er mogelijk is met smalspoor in 009 of H0e. Het is nu ongeveer 80 bij 55 cm en bevat een piepklein stationnetje met een omloopspoor en een zijspoor, en een spoortje bij een baksteenfabriek. Het thema van de baan is niet echt bepaald, maar het lijkt het meest op een stoomtrammetje annex industriespoor. Het is zodanig gebouwd dat ik er ook wat klein C&DR-materieel op kan laten rijden.

Nixnie is een soort bargoens met een Zuidafrikaans tintje en geeft precies weer wat dit baantje eigenlijk is: helemaal niets, of eigenlijk bijna niets. Het bijzondere is dat de baan bij samengesteld is uit allerlei tweedehands of ongebruikte spullen. Het houtwerk bestaat uit een sandwich van 50 mm piepschuim tussen een stuk spaanplaat en een stuk dun triplex. Het spaanplaat lag op zolder en het piepschuim is overgebleven van een isolatieklus onder de vloer. Alles is op elkaar gelijmd met witte houtlijm. In een hoek is een stukje triplex topplaat en piepschuim weggehaald zodat daar een rivierbedding en een houten brug kon worden gerealiseerd. Toen het plan werd gerealiseerd bleek het spoor er net niet op te passen, dus ik heb er een balkje tegenaan gezet om de zaak een centimeter of vier breder te maken.

Klik op de foto's om te vergroten.

	De eerste plannen waren bedoeld voor een industriespoortje met een fiddle yard achter de achtergrond.
	Later verscheen er een klein stationnetje aan de andere kant van de achtergrond, met een omloopspoor en een kort zijspoor. Het idee van een fiddle yard achter de deuren van een loods is het meest recent.
	Het houtwerk krijgt vorm, in 2006.
	Het piepschuim wordt in vorm gesneden.
	De contouren van de rivierbedding (links) en de eerste route van het rondlopende spoor (rechts).
	Links: de beste manier om de vrije ruimte te bepalen is door je langste rijtuig door de boog te duwen met een potlood er tegenaan. Rechts: het spoor zoals uiteindelijk gelegd in 2011.

2 – het idee komt tot ontwikkeling en we leggen sporen

De opeenvolgende versies van de plannen laten zien hoe het idee vorm kreeg, vanuit niets meer dan een mijn die door een zijspoortje bediend wordt, met opstelsporen achter de achtergrond. We zien nu een baantje met een halve achtergrond over het midden van de beschikbare ruimte, die eindigt in een bos, waar het tafereel eigenlijk omheen is gevouwen. Op die manier is een landschap ontstaan dat van het ene deel van de baan in het andere deel overloopt. Er is een verbinding voorzien naar een fiddle yard door de schuifdeur van een loods aan het einde van het goederenspoor bij het stationnetje.

Aanvankelijk wilde ik een boogstraal van minimaal 22,5 cm zodat ook de grotere C&DR locomotieven op het baantje zouden kunnen proefrijden. Dat bleek onmogelijk en ik moest terug naar 19,5 cm. Het spoor bestaat voornamelijk uit tweedehands schaal N sectiespoor en wat Roco H0e flexibel spoor. Alleen de Peco wissels zijn nieuw. Het spoor is in het voorjaar van 2011 gelegd, daarna voorzien van simpele bedrading en uitvoerig getest. Dat ging redelijk goed behalve met de Egger rijtuigen, die zelfs met vastgezette wielstellen niet goed lopen. Ik denk dat er andere wielen onder moeten.

Klik op de foto's om te vergroten.

	Links: de baan met de ingekorte baksteenfabriek van Pola op zijn plaats. Rechts: proefrijden met wat andere gebouwen uitgezet op de baan.
	De bedrading is geïnstalleerd (links) en we proberen het idee uit van een achtergrondplaat in het midden (rechts).
	Meer foto's met een stuk triplex in het midden, met wat rollend materieel op de baan.
	Foto's gemaakt in de tuin, met de gebouwen en rollend materieel tegen een natuurlijke achtergrond. De baksteenfabriek torent boven het materieel uit (rechts).
	Reizigerstrein naast de keet van Faller (links) en een korte trein met Roco lorries bij de 'goederenloods' (rechts).
	De reizigerstrein komt binnen in het stationnetje (links). Rechts de eerste voorbereiding voor het ballasten. Het triplex onder het Peco wissel is bruin geschilderd.

3 – verdere ontwikkeling en gebouwen

Vooruitlopend op de bijeenkomst van de Dutch Group in april 2011 zette ik de achtergrondplaten er op en de meeste gebouwen. De achtergrond loopt langs één korte kant van de baan en schuin over het midden. De positie wordt bepaald door het ingekorte model van de baksteenfabriek van Pola, die nogal wat ruimte inneemt. Dit model dateert uit de jaren ’70 en kon eigenlijk nooit ergens worden gebruikt op mijn grote modelbaan. De rivierbrug is gemaakt van stukjes hout afkomstig van een gesloopt TT speelbaantje dat ik lang geleden heb gebouwd voor mijn zoons.

De andere gebouwen zijn twee kleine bouwpakketjes (Pola en Faller) die ik nieuw heb gekocht en een Airfix goederenwagen in half afgebouwde staat die ik een paar jaar geleden van Lee Bryant heb gekregen. Een watertoren is gemaakt van twee overgebleven bakstenen pijlers van de steenfabriek en de ketel van een Tri-ang TT wagen gekregen van Tom Dauben. En tenslotte is een bouwpakketje van een rijdende bouwkeet neergezet, gekregen van Dick van Beek. Er zal nog wel meer worden toegevoegd, maar dit is al voldoende om te laten zien wat voor allegaartje ik tot nu toe heb gebruikt voor de baan. Alle gebouwen zijn flink vervuild, maar met simpele technieken. De baksteenfabriek is, conform het gebruik in de jaren ’70, alleen vervuild met groezelige verfverdunner

Klik op de foto's om te vergroten.

	De modelbaan bij de bijeenkomst van de Dutch Group in het voorjaar van 2011, met rollend materieel van Jan Mekenkamp aan het werk.
	Na het toevoegen van piepschuim contouren bovenop de plaat zag het er zo uit. Daardoor neem je het idee weg van een platte plaat.
	Nog wat foto's, waarin ook de achtergrondplaat in het midden te zien is. Deze is vast gezet met steunen voor een gordijnrail.
	Bovenaanzicht van de baan vanaf twee kanten.
	De ballast wordt gespreid en gevlakt. De bewegende delen van het wissel worden vrij gehouden; daaronder is alles bruin geschilderd, dan valt het niet op.
	De ballast wordt vanaf de zijkant voorzichtig vol lijmoplossing gezet. De lijmoplossing bevat een beetje afwaszeep om de oppervlaktespanning te doorbreken, dan kruipt het beter in de ballast. Dit proces moet een paar keer worden herhaald, elke keer nadat de ballast is gedroogd.

4 – de eerste scenery

De rivierbedding is voorzien van rotspartijen van stukken kurk, die ook afkomstig zijn van het reeds genoemde TT baantje. Hier en daar zijn wat stukjes leisteen toegevoegd. Hier is nog meer werk nodig omdat de bodem moet worden gemodelleerd voordat er epoxyhars in kan worden gegoten. Het aardige is dat het riviertje geen begin heeft: het ontstaat in het bosje en de oorsprong is gecamoufleerd door laaghangende takken. Elders op de triplex bodemplaat zijn kleine stukjes piepschuim in contour gebracht en vast gelijmd. Tenslotte heb ik overal het piepschuim bedekt met een laag papier-maché gemaakt van toiletpapier, houtlijm en water.

Voorafgaand aan de tentoonstelling in Valkenburg van 2011 plakte ik computerprints van een landschap op de achtergrondplaat. Dit is een beetje verkeerd gegaan omdat de bruine kleurstof die kennelijk in het hout zat is opgelost in de behangerslijm en door het paper heen komt. Hier moet ik dus nog iets op verzinnen. Ook heb ik een deel van het spoor geballast op de bekende manier van droog strooien en vlak strijken, waarna je van opzij een dunne oplossing van houtlijm en een beetje afwaszeep in water met een fijn spuitje in de ballast laat lopen. Dat moet een paar keer herhaald worden, maar daarna ligt alles vast.

Gedurende de show in Valkenburg liet ik treinen rijden en heb ik intussen de begroeiing rondom de rivier aangebracht. Een mengsel van gips, houtlijm en zwarte kleurstof diende als ondergrond op het triplex, de papier-maché en de kurkbrokken. Daar overheen kwam een gemengde laag groen van Woodland Scenics met wat kreupelhout van stofferingsmateriaal. Tot slot heb ik een bos gebouwd van goedkope meerschuim bomen van Heki.

Klik op de foto's om te vergroten.

	De huidige staat van de scenery na het werk gedaan in Valkenburg. Een korte goederentrein getrokken door een tramlocomotief rijdt over de brug.
	Het station tijdens de aankomst van de railbus (links) en het overzicht langs het groepje bomen (rechts).
	Close-up van het zijspoor met de ingang naar de loods waarachter een fiddle yard komt (links) en de railbus naast het 'stations- gebouw' (baanwachtershuisje van Pola, rechts).
	De watertoren (links) en een blik op de rechterkant van het stationnetje (rechts).
	Een goederentrein bij de baksteenfabriek (links) en een overzicht over de rivierbedding en de brug. Het groepje bomen dekt het eind van de achtergrondplaat goed af.

5 – rollend materieel

Het meeste rollend materieel dat op deze baan zal worden gebruikt is ook per ongeluk bij mij geland, en een deel heb ik gewoon gekregen van kennissen. Onder meer zijn dat een paar witmetalen locomotieven van Peco en van Chivers, een verbouwde Egger diesel, een paar railauto’s op een Caramel onderstel en wat Roco enEgger H0e materieel, waar ik binnenkort een paar Parkside Dundas rijtuigen aan ga toevoegen.

Tijdens de show in Valkenburg kwam ik er achter dat korte treinen van C&DR materieel het op dit baantje prima doen, zoals een railbus en een kleine loc met tweeassers. Het lijkt er dus op dat dit een heel handig baantje gaat worden voor allerlei toepassingen.

Momenteel ligt het project even stil, maar het verhaal wordt vervolgd.

Dutch Group homepage